13.A Pronomi Diretti [Nesne İşlevli Şahıs Zamirler]

1-) Chi? ( Kimi? ) ve Che cosa? ( Neyi? ) sorularını yükleme sorduğumuzda aldığımız cevap Pronomi Diretti dir. Hem şahıs hem de nesnelerin yerine kullanılır.

Usi il computer per lavoro?
Sì, lo uso spesso. ( lo = il computer )
Bilgisayarı iş için kullanıyor musun?
Evet, onu sıklıkla kullanırım. ( onu = bilgisayar )

Ogni quanto guardi la tv?
La guardo ogni sera. ( la = la tv )
Ne sıklıkta tv izliyorsun?
Her gece onu izliyorum.( onu = tv )

Io non mangio mai le olive.
Le odio! ( le = le olive )
Ben asla zeytin yemem.
Onlardan nefret ediyorum! ( onlar = zeytin )

Gli anni della guerra?
Li ricordo benissimo! ( li = gli anni )
Savaş yılları?
Onları çok iyi hatırlıyorum! ( onlar = yıllar )

Piero ci saluta sempre. ( ci = noi )
Piero her zaman bizi selamlıyor. ( ci = bizi )

Mi ami? ( mi = me )
Sen beni seviyor musun? ( mi = beni )

Certo! Ti amo da morire. ( ti = te )
Elbette! Seni çok seviyorum ( ti = seni )

Vi chiamiamo domani. ( vi = voi )
Sizi yarın arayacağız. ( vi = sizi )

2-) Nezaket formu ile 3. kadın kişi La‘nın Pronomi Diretti hali kullanılır.

Signora, La chiamo domani. ( La = Lei )
Bayan, sizi yarın arayacağım. ( La = siz )

3-) Pronomi Diretti de bir cümlenin yerini alabilir.

Dov’è la scuola? Non lo so. ( lo = dove è la scuola )
Okul nerede? Bilmiyorum. ( lo = okul nerede )

4-) Bazen Pronomi Diretti , Oggetto Diretto ile birlikte kullanılır. Nesneye daha fazla vurgu yapan empatik bir formdur.

Il biglietto? Lo compro domani.
Sandra, la chiamo più tardi.
Bilet mi? Onu yarın alırım.
Sandra, seni sonra ararım.

5-) Kip veya deyimsel bir fiil olduğunda ( potere, volere, dovere, sapere, cominciare a, star eper, stare + gerundio, finire di ) + mastar, pronome diretto fiilden önce veya mastardan sonra gelebilir.

Ho comprato un’auto nuova. La vuoi vedere?
Ho comprato un’auto nuova. Vuoi vederla?
Yeni bir araba aldım. Onu görmek ister misin?

L’ultimo libro di baricco? L’ho appena cominciato a leggere.
L’ultimo libro di baricco? Ho appena cominciato a leggerlo.
Baricco’nun son kitabı mı? Onu yeni okumaya başladım.

Pronomi Diretti (İsmin -i Hali)

12.C Alcuni verbi con participio passato irregolare (Bazı düzensiz fiillerin geçmiş zaman ortacı)

Verbo : accendere (ışığı açmak, birşeyi tutuşturmak)
Participio passato : acceso
Non ho acceso la luce perché è ancora chiaro.
Işığı açmadım çünkü hala açık.

Verbo : accorgersi (birine, bir şeye dikkat etmek)
Participio passato : accorto
Non ti sei accorto che il gatto é uscito?
Kedinin çıktığına dikkat etmedin mi?

Verbo : aprire (birşeyi açmak)
Participio passato : aperto
Ha aperto Lei la porta?
Kapıyı açtınız mı?

Verbo : bere (bir şey içmek)
Participio passato : bevuto
Quanto avete bevuto?
Ne kadar içtin?

Verbo : chiedere (sormak)
Participio passato : chiesto
Abbiamo chiesto informazioni a un vigile.
Bilgi almak için trafik polisine sorduk.

Verbo : chiudere (kapatmak)
Participio passato : chiuso
I negozi hanno chiuso alle 19:00.
Mağazalar saat 19: 00’da kapandı.

Verbo : correre (koşmak)
Participio passato : corso
Sono corsa qui appena ho saputo dell’incidente.
Kazayı duyar duymaz buraya koştum.

Verbo : decidere (birşeye karar vermek, birşeyi kararlaştırmak)
Participio passato : deciso
Allora hai deciso dove andare in vacanza?
Peki tatile nereye gideceğine karar verdin mi?

Verbo : dire (birine birşeyi anlatmak, bir şey söylemek)
Participio passato : detto
Ho già detto tutto alla polizia.
Polise zaten her şeyi anlattım.

Verbo : dividere (bölmek, bölüştürmek)
Participio passato : diviso
Hanno diviso l’appartamento.
Daireyi böldüler.

Verbo : essere (olmak, var olmak)
Participio passato : stato
Ieri siamo state al cinema.
Dün sinemaya gittik.

Verbo : fare (yapmak)
Participio passato : fatto
Il bambino ha fatto la pipì a letto.
Bebek yatağa çişini yaptı.

Verbo : leggere (okumak)
Participio passato : letto
Mio padre ha letto tutta l’enciclopedia.
Babam bütün ansiklopedileri okudu.

Verbo : mettere (bir şeyi bir yere koymak, yerleştirmek)
Participio passato : messo
Hai messo i soldi in banca?
Parayı bankaya yatırdın mı (koydun mu)?

Verbo : morire (ölmek)
Participio passato : morto
Suo nonno è morto tre anni fa.
Dedesi üç yıl önce öldü.

Verbo : nascere (doğmak)
Participio passato : nato
Dante è nato a Firenze.
Dante, Floransa’da doğdu.

Verbo : offendere (rencide etmek)
Participio passato : offeso
Aldo ha offeso Beppe.
Aldo Beppe’yi rencide etti.

Verbo : offrire (teklif etmek)
Participio passato : offerto
Gigi ha offerto il pranzo.
Gigi öğle yemeği teklif etti.

Verbo : perdere (bir şey kaybetmek, bir şeyi kaybetmek)
Participio passato : perso
Ho perso due millioni a carte.
Kartlarda iki milyon kaybettim.

Verbo : prendere (bir şey almak)
Participio passato : preso
Questa estate avete preso tanto sole.
Bu yaz çok güneşleniyorsun.

Verbo : rimanere (bir yerde kalmak)
Participio passato : rimasto
Sei rimasto in città a Ferragosto?
15 Ağustos’ta şehirde mi kaldın?

Verbo : rispondere (cevap vermek, yanıtlamak)
Participio passato : risposto
Non ha risposto alla mia domanda, Signor Rossi.
Soruma cevap vermediniz, Bay Rossi.

Verbo : rompere (bozmak, kırmak)
Participio passato : rotto
Ho rotto il computer.
Bilgisayarı kırdım.

Verbo : scegliere (seçmek, beğenmek)
Participio passato : scelto
Alla fine ho scelto la gonna blu.
Sonunda mavi eteği seçtim.

Verbo : scendere (bir şeyden inmek)
Participio passato : sceso
Siamo scesi al pianterreno.
Zemin kata indik.

Verbo : scrivere (bir şey yazmak)
Participio passato : scritto
Abbiamo scritto a casa.
Evde yazdık.

Verbo : spegnere (elektriği kapamak, bir şeyi söndürmek)
Participio passato : spento
Hanno spento tutte le luci.
Bütün ışıkları kapattılar.

Verbo : stare (olmak)
Participio passato : stato
È stato in casa tutto il giorno.
Bütün gün evdeydi.

Verbo : succedere (meydana gelmek, olmak)
Participio passato : successo
Che è successo?
Ne oldu?

Verbo : tradurre (tercüme etmek)
Participio passato : tradotto
Hanno tradotto il libro di Queneau.
Queneau’nun kitabını tercüme ettiler.

Verbo : vedere (görmek)
Participio passato : visto
Hai visto l’ultimo film di Benigni?
Benigni’nin son filmini izledin mi (gördün mü)?

Verbo : venire (gelmek)
Participio passato : venuto
Non è venuto quasi nessuno alla festa.
Partiye pek kimse gelmedi.

Verbo : vincere (bir şey kazanmak)
Participio passato : vinto
La Francia ha vinto i Mondiali del 1998.
Fransa 1998 Dünya Kupası’nı kazandı.

Verbo : vivere (yaşamak, tecrübe etmek)
Participio passato : vissuto
Ho vissuto due anni in Germania.
İki yıl Almanya’da yaşadım.

12.B Avere o Essere? (Avere ve ya Essere)

1-) Tüm geçişli fiiller (doğrudan nesneye sahip fiiller) Avere yardımcı fiili ile yakın geçmişi oluşturur.

Il bambino ha finito l’esercizio. ( Cosa? ) – l’esercizio.
Çocuk egzersizi bitirdi. ( Ne? ) – egzersiz.

Mario ha sposato Marella. ( Chi? ) – Marella.
Mario, Marella ile evlendi. ( Kim? ) – Marella.

Ho studiato italiano tutto il giorno . ( Cosa? ) – italiano.
Bütün gün İtalyanca çalıştım. ( Ne? ) – İtalyanca.

Abbiamo incontrato Anna. ( Chi? ) – Anna.
Anna ile tanıştık. ( Kim? ) – Anna.

2-) Tüm dönüşlü fiiller yardımcı Essere yardımcı fiili ile yakın geçmişi oluşturur.

Mi sono alzata alle 6.00.
6.00’da kalktım.

Ci siamo conosciuti un mese fa.
Bir ay önce tanıştık.

3-) Hemen hemen tüm geçişsiz fiiller (doğrudan nesneye sahip olmayan fiiller) Essere yardımcı fiili ile yakın geçmişi oluşturur.
Bunlar arasında:

Questa borsa è costata molto.
Bu çanta çok pahalı oldu.

L’ascentore è salito al primo piano.
Asansör birinci kata çıktı.

Le vacanze sono cominciate ieri.
Tatil(ler) dün başladı.

a-) Durum fiilleri : stare (olmak), restare (kalmak), rimanere (kalmak)

Renata è restata a casa.
Renata evde kaldı.

Oliviero è rimasto in albergo.
Oliviero otelde kaldı.

b-) Hareket fiilleri : andare (gitmek), venire (gelmek), arrivare (varmak), partire (ayrılmak), tornare (dönmek), entrare (girmek), cadere (düşmek), uscire (çıkmak)

Siamo andati al mare.
Denize gittik.

Il treno è partito un’ora fa.
Tren bir saat önce ayrıldı.

c-) Değişim fiilleri : diventare (olmak), morire (ölmek), nascere (doğmak), invecchiare (yaşlanmak), niziare (başlamak, başlatmak), cominciare (başlamak), finire (bitmek)

Mio nonno è morto molto tempo fa.
Dedem uzun zaman önce öldü.

Ieri è nata mia nipote.
Yeğenim dün doğdu.

La festa è finita a mezzanotte.
Parti gece yarısı sona erdi.

d-) Konu olan kişiye özel bir referans olmadan kullanılan fiillerdir. Sonlu modlar 3. kişide tekil ve sınırsız şekilde kullanılır. piacere (beğenmek), dispiacere (hoşuna gitmemek), bastare (yetmek), parere (gözükmek), succedere (vuku bulmak), sembrare (gibi görünmek).

L’Islanda mi è piaciuta moltissimo.
İzlanda’yı çok beğendim.

Luca mi è sembrato un po’ triste.
Luca bana biraz üzgün görünüyordu.

4-) Birçok fiil düzensiz geçmiş zaman çekimine sahiptir.

Ho visto un bellissimo film.
Harika bir film izledim.

Siete venuti alla festa?
Partiye geldiniz mi?

Che è successo?
Ne oldu?