1. The noun group (İsim grubu)
1.1 Introduction (Giriş)
İsimler genellikle varlık veya kavram hakkında bilgi veren belirli veya belirsiz artikellerle (İngilizcede the, a) ve / veya sıfatlarla (fiziksel veya diğer özellikleri tanımlayan) birlikte kullanılır. Bunlar birlikte, aşağıda gösterilen iki örnekte olduğu gibi isim grubu adı verilen bir kelime grubu oluştururlar:
una (article) grande (adjective) casa (noun) : a big house : büyük bir ev
la (article) ragazza (noun) inglese (adjective) : the English girl : İngiliz kız
İsim grubu başka unsurlar da içerebilmesine rağmen (örneğin zarflar, edat öbekleri), bu bölümde sadece isim / artikel / sıfatın üç temel unsuruna bakacağız ve bunları tek tek analiz edeceğiz. İtalyancada isim grubunun üç bileşeni aynı zamanda üç bileşenin ‘uyuştuğu’ bir ‘bütün’ olarak düşünülmelidir, bu nedenle üç öğenin birlikte nasıl kullanıldığına da bakacağız.
1.2 The noun (İsim)
1.2.1 What is a noun? (İsim nedir?)
Herhangi bir dilde isimlerin temel işlevi bir varlığı (kişi, nesne, vb.) veya kavramı (durum, soyut fikir, vb.) belirtmektir. İsim, isim grubunun odak noktasıdır, bu nedenle artikel ve sıfatlar her zaman isimle cinsiyet (eril veya dişil) ve sayı (tekil veya çoğul) bakımından uyumludur. Cinsiyet ve sayının iki gramer özelliği isim, artikel ve sıfatın biçimini belirler.
1.2.2 Gender (Cinsiyet)
Tüm İtalyanca isimlerin ya eril ya da dişil cinsiyeti vardır. Cinsiyet tamamen dilbilgisel bir terimdir. İnsanlara veya hayvanlara atıfta bulunan isimler bazen doğal cinsiyetleriyle aynı dilbilgisel cinsiyete sahiptir, ancak her zaman değil (aşağıya bakınız). Anadili İtalyanca olanlar bunu nadiren sorun olarak görürler. Ancak diğer dilleri konuşanlar genellikle isimlerin cinsiyetini hatırlamakta zorlanırlar ve bu da isim grubunun diğer bileşenlerini isimle ‘uyumlu’ hale getirmek söz konusu olduğunda sorun yaratır.
Cansız nesnelerde cinsiyete ilişkin her zaman belirgin bir açıklama yoktur. Örneğin, giorno ‘gün’ eril iken neden sera ‘akşam’ dişil olmalıdır? İtalyanca öğrenenler ya kelimelerin cinsiyetlerini öğrenmek ve ezberlemek ya da bir sözlüğe başvurmak zorundadır. İtalyanca sözlükler genellikle isimlerin cinsiyetini s.m. (sostantivo maschile) ve s.f. (sostantivo femminile) gibi kısaltmalarla belirtir.
>> Dilbilgisi açısından bakıldığında, İtalyancada her hayvan türünün her zaman bir dişisi ve bir erkeği bulunmaz. Örneğin;
una tigre : tiger : kaplan, her zaman dişildir. :
un ippopotamo : hippopotamus : hipopotam, her zaman erildir.:
>> Türün diğer yarısını sağlamak için şöyle demelisiniz:
una tigre maschio : a male tiger : erkek kaplan
un ippopotamo femmina : a female hippopotamus : dişi hipopotam
>> Bazı hayvanların, İngilizce’de olduğu gibi, türün erkeği ve dişisi için iki farklı adı vardır:
un cane : dog : erkek köpek
una cagna : bitch : dişi köpek
un gallo : cock : horoz
una gallina : hen : tavuk
>> Bazı, ancak hepsi değil, mesleki ve diğer unvanların dişil için ayrı bir formu olabilir. Eril formu -e ile biten isimlerin dişil formu ya -a ya da -essa ile biter:
cameriere : waiter : erkek garson – cameriera : waitress : kadın garson
infermiere : nurse: erkek hemşire – infermiera : nurse : kadın hemşire
padrone : master : erkek patron – padrona : mistress : kadın patron
barone : baron : baron – baronessa : baroness : barones
conte : count : kont – contessa : countess : kontes
presidente : president : erkek başkan – presidentessa : president : kadın başkan
principe : prince : prens – principessa : princess : prenses
studente : student : erkek öğrenci – studentessa : student : kadın öğrenci
>> Eril formu -tore ile biten çoğu ismin dişil formu -trice ile biter:
ambasciatore : ambassador : erkek büyükelçi – ambasciatrice : ambassador : kadın büyükelçi
attore : actor : erkek oyuncu – attrice : actor : kadın oyuncu
autore : author : erkek yazar – autrice : author : kadın yazar
direttore : director, manager : erkek yönetmen – direttrice : director, manager : kadın yönetmen
imperatore : emperor: imparator – imperatrice : empress : imparatoriçe:
pittore : painter : erkek ressam – pittrice : painter : kadın ressam
scultore : sculptor : erkek heykeltıraş – scultrice : sculptor : kadın heykeltıraş
scrittore : writer : erkek yazar – scrittrice : writer : kadın yazar
senatore : senator : senatör – senatrice : senator : kadın senatör
>> Ancak, dişil karşılığı -essa ile biten aşağıdaki eril isimleri unutmayın:
dottore : doctor : erkek doktor – dottoressa : doctor : kadın doktor
professore : teacher : erkek öğretmen – professoressa : teacher : kadın öğretmen
1.2.3 Number (Sayı)
Cinsiyetten farklı olarak, tekil veya çoğul (“sayı”) gramer kavramı İngilizce konuşanlar için sorun teşkil etmez. Bazen (İngilizcede olduğu gibi) tekil bir isim, gramer açısından çoğul olması beklenen bir topluluğu ifade etmek için kullanılır. Örneğin “la gente : people : insanlar”. Öte yandan, İngilizcede ve Türkçede tekil olan bazı nesneler İtalyancada çoğul olabilir. Örneğin, “i capelli : hair : saç” ve çoğu makarna türü: “i cannelloni, le lasagne, gli spaghetti, le tagliatelle, i tortellini”, ki İngilizce veya Türkçe konuşan bir kişi bunları tekil olarak ifade eder. (“This spaghetti is delicious : Bu spagetti çok lezzetli”).