Kategori arşivi: Modern İtalyanca Dilbilgisi

Modern Italian Grammar

8 Identification : giving personal information – Kimlik tespiti : kişisel bilgi verme

8 Identification : giving personal information – Kimlik tespiti : kişisel bilgi verme

8.1 Introduction – Giriş

İtalyanca’da, diğer dillerde olduğu gibi, kendiniz veya başkaları hakkında bilgi vermenin veya edinmenin en basit yollarından biri “to be : olmak” fiili olan essere‘yi kullanmaktır. Aşağıdaki basit diyalogda da gösterildiği gibi:

A – Buongiorno, io sono Monica. Sono la nuova assistente di marketing. E voi?
B – Io sono Carlo, sono il direttore tecnico. E questo è il mio collega, Gerardo. Siamo colleghi da più di dieci anni!
C – Piacere, Monica.
A – Piacere, Gerardo. Di dove sei?
C – Sono napoletano. E tu?
A – Io sono di Milano.

A – Good morning. I’m Monica. I’m the new marketing assistant. What about you?
B – I’m Carlo. I’m the technical director. And this is my colleague Gerardo. We’ve been colleagues for more than ten years!
C – Pleased to meet you, Monica.
A – Pleased to meet you, Gerardo. Where are you from?
C – I’m from Naples. And you?
A – I’m from Milan.

A – Günaydın, ben Monica. Ben yeni pazarlama asistanıyım. Ya siz?
B – Ben Carlo, ben teknik direktörüm. Ve bu da benim meslektaşım, Gerardo. On yılı aşkın süredir meslektaşız!
C – Tanıştığıma memnun oldum, Monica.
A – Tanıştığıma memnun oldum, Gerardo. Nerelisin?
C – Napoliliyim. Ya sen?
A – Ben Milanlıyım.

8.2 Tu or Lei? – Sen veya Siz

İtalyancada iki hitap şekli vardır: Lei (resmi) ve tu (gayriresmi). Lei formu, iyi tanımadığınız veya hiç tanımadığınız kişilere hitap ederken kullanılır. Ancak, yukarıdaki konuşmada olduğu gibi, genç insanlar tanıştıklarında hemen tu formunu kullanabilirler. Birisi sizi Diamoci del tu (“birbirimize ‘tu’ diyelim” veya “senli benli konuşalım”) sözleriyle tu formunu kullanmaya davet edebilir. Bu, aranızdaki resmiyeti kaldırıp daha samimi bir ilişki kurma davetidir.
Lei ile hitap ederken, fiil ikinci tekil şahıs fiil formu yerine, üçüncü tekil şahıs fiil formuyla çekimlenir. Örneğin, “İngilizce konuşuyor musun?” demek için Lei formunda (Lei) parla inglese? (üçüncü tekil şahıs) kullanılırken, tu formunda (Tu) parli inglese? (ikinci tekil şahıs) kullanılır. Verdiğimiz örneklerde, her iki “sen / siz” formu da gösterilmiştir.

8.3 Giving different kinds of personal information – Farklı Türlerde Kişisel Bilgiler Verme

Birisiyle ilk kez karşılaştığınızda kişisel bilgi alışverişi yapmak için kullanılan essere (to be : olmak) fiili, aşağıda gösterilen çoğu durumda kullanılır. (Tanışmalar için ayrıca 20.2’ye bakın.)
İtalyanca’da fiil sonları, bahsedilen kişiyi belirtir (bkz. 2.1.3–4). Bu, kişiyi belirtmek için io, tu, lui gibi özne zamirlerini kullanmanıza gerek olmadığı anlamına gelir. Bu nedenle, örneklerimizde zamirler parantez içinde gösterilmiştir. Bu zamirler aynı zamanda gramer kitaplarında veya ders kitaplarında fiil formlarına atıfta bulunmak için de kullanılır (örneğin, tu formu, Lei formu, noi formu, loro formu).

8.3.1 Giving one’s name – İsim söyleme

>> Essere Fiili ile İsim Söyleme
(Io) sono Anna. : I am Anna. : Ben Anna’yım.
(Lui) è Franco. : He is Franco. : O Franco.
(Loro) sono Monica e Gerardo. : They’re Monica and Gerardo. : Onlar Monica ve Gerardo.

>> Chiamarsi Fiili ile İsim Söyleme
Kendinizi tanıtmak için chiamarsi (to be called : çağrılmak / adı olmak) fiilini de kullanabilirsiniz.
(Io) mi chiamo Anna. : My name is Anna. : Benim adım Anna.
(Lui) si chiama Franco. : His name is Franco. : Onun adı Franco.
(Loro) si chiamano Monica e Gerardo. : They are called Monica and Gerardo. : Onların adı Monica ve Gerardo.

>> Ad sorma
Come si chiama? : What’s his name? : Onun adı ne?

8.3.2 Indicating relationship to speaker – Bir Kişinin Kim Olduğunu Tanıtma

>> Arkadaş veya Meslektaş Tanıtma
Lei è Giancarla. È una collega. : This is Giancarla. She is a colleague. : Bu Giancarla. O bir meslektaşım.
Lui è Franco. È un amico. : This is Franco. He is a friend. : Bu Franco. O bir arkadaşım.
Ayrıca, mio (benim), tuo (senin), suo (onun) gibi iyelik zamirlerini de kullanabilirsiniz:
È un mio amico. : He’s a friend of mine. : O benim bir arkadaşım.)
Sono i miei colleghi. : They are colleagues of mine / my colleagues. : Onlar benim meslektaşlarım.

>> Aile Üyelerini Tanıtma
Ailenizden bahsederken sık sık mio (benim), tuo (senin) gibi iyelik zamirlerini kullanmanız gerekir (bkz. 3.7). Akrabalık belirtirken iyelik zamirlerinin önünde il, la gibi belirli tanımlıklar kullanılmaz. Ancak, bu kural çoğul formlar için geçerli değildir (bkz. 3.7.1).
È mio fratello. : He is my brother. : O benim erkek kardeşim.
È suo marito. : It’s her husband. : O onun kocası.
Sono i suoi figli. : They’re her children. : Onlar onun çocukları.
İşte yakın akrabaların listesi ve İngilizce ve Türkçe çevirileri:
il padre : father : baba – la madre : mother : anne
il fratello : brother : erkek kardeş – la sorella : sister : kız kardeş
il cugino : cousin : erkek kuzen – la cugina : cousin ( f.) : kız kuzen
il marito : husband : erkek eş : la moglie : wife : kadın eş
il figlio : son : erkek evlat – la figlia : daughter : kız evlat
lo zio : uncle : amca, dayı – la zia : aunt : hala, teyze
il suocero : father-in-law : kayınpeder – la suocera : mother-in-law : kayın valide
il genero : son-in-law : damat – la nuora : daughter-in-law : gelin
il cognato : brother-in-law : kayınbirader – la cognata : sister-in-law : baldız
il nonno : grandfather : büyükbaba – la nonna : grandmother : büyükanne
il nipote : grandson, nephew : erkek torun, erkek yeğen – la nipote : granddaughter, niece : kız torun, kız yeğen

>> Bazı kelimelerin belirli bir tanımlığa ihtiyacı olduğunu unutmayın:
la mia famiglia : my family : benim ailem
il mio / la mia parente : my relative (m./f.) : benim akrabam (erkek/kadın)
il mio fidanzato / la mia fidanzata : my fiancé (m./f.) : benim nişanlım (erkek/kadın)
Aşağıdakileri karıştırmaktan kaçının:
i miei parenti : my relatives : benim akrabalarım
i miei genitori : my parents : benim ebeveynlerim

1 The noun group / İsim grubu

1. The noun group (İsim grubu)

1.1 Introduction (Giriş)

İsimler genellikle varlık veya kavram hakkında bilgi veren belirli veya belirsiz artikellerle (İngilizcede the, a) ve / veya sıfatlarla (fiziksel veya diğer özellikleri tanımlayan) birlikte kullanılır. Bunlar birlikte, aşağıda gösterilen iki örnekte olduğu gibi isim grubu adı verilen bir kelime grubu oluştururlar:

una (article) grande (adjective) casa (noun) : a big house : büyük bir ev
la (article) ragazza (noun) inglese (adjective) : the English girl : İngiliz kız

İsim grubu başka unsurlar da içerebilmesine rağmen (örneğin zarflar, edat öbekleri), bu bölümde sadece isim / artikel / sıfatın üç temel unsuruna bakacağız ve bunları tek tek analiz edeceğiz. İtalyancada isim grubunun üç bileşeni aynı zamanda üç bileşenin ‘uyuştuğu’ bir ‘bütün’ olarak düşünülmelidir, bu nedenle üç öğenin birlikte nasıl kullanıldığına da bakacağız.

1.2 The noun (İsim)

1.2.1 What is a noun? (İsim nedir?)

Herhangi bir dilde isimlerin temel işlevi bir varlığı (kişi, nesne, vb.) veya kavramı (durum, soyut fikir, vb.) belirtmektir. İsim, isim grubunun odak noktasıdır, bu nedenle artikel ve sıfatlar her zaman isimle cinsiyet (eril veya dişil) ve sayı (tekil veya çoğul) bakımından uyumludur. Cinsiyet ve sayının iki gramer özelliği isim, artikel ve sıfatın biçimini belirler.

1.2.2 Gender (Cinsiyet)

Tüm İtalyanca isimlerin ya eril ya da dişil cinsiyeti vardır. Cinsiyet tamamen dilbilgisel bir terimdir. İnsanlara veya hayvanlara atıfta bulunan isimler bazen doğal cinsiyetleriyle aynı dilbilgisel cinsiyete sahiptir, ancak her zaman değil (aşağıya bakınız). Anadili İtalyanca olanlar bunu nadiren sorun olarak görürler. Ancak diğer dilleri konuşanlar genellikle isimlerin cinsiyetini hatırlamakta zorlanırlar ve bu da isim grubunun diğer bileşenlerini isimle ‘uyumlu’ hale getirmek söz konusu olduğunda sorun yaratır.

Cansız nesnelerde cinsiyete ilişkin her zaman belirgin bir açıklama yoktur. Örneğin, giorno ‘gün’ eril iken neden sera ‘akşam’ dişil olmalıdır? İtalyanca öğrenenler ya kelimelerin cinsiyetlerini öğrenmek ve ezberlemek ya da bir sözlüğe başvurmak zorundadır. İtalyanca sözlükler genellikle isimlerin cinsiyetini s.m. (sostantivo maschile) ve s.f. (sostantivo femminile) gibi kısaltmalarla belirtir.

>> Dilbilgisi açısından bakıldığında, İtalyancada her hayvan türünün her zaman bir dişisi ve bir erkeği bulunmaz. Örneğin;
una tigre : tiger : kaplan, her zaman dişildir. :
un ippopotamo : hippopotamus : hipopotam, her zaman erildir.:

>> Türün diğer yarısını sağlamak için şöyle demelisiniz:
una tigre maschio : a male tiger : erkek kaplan
un ippopotamo femmina : a female hippopotamus : dişi hipopotam

>> Bazı hayvanların, İngilizce’de olduğu gibi, türün erkeği ve dişisi için iki farklı adı vardır:
un cane : dog : erkek köpek
una cagna : bitch : dişi köpek
un gallo : cock : horoz
una gallina : hen : tavuk

>> Bazı, ancak hepsi değil, mesleki ve diğer unvanların dişil için ayrı bir formu olabilir. Eril formu -e ile biten isimlerin dişil formu ya -a ya da -essa ile biter:
cameriere : waiter : erkek garson – cameriera : waitress : kadın garson
infermiere : nurse: erkek hemşire – infermiera : nurse : kadın hemşire
padrone : master : erkek patron – padrona : mistress : kadın patron
barone : baron : baron – baronessa : baroness : barones
conte : count : kont – contessa : countess : kontes
presidente : president : erkek başkan – presidentessa : president : kadın başkan
principe : prince : prens – principessa : princess : prenses
studente : student : erkek öğrenci – studentessa : student : kadın öğrenci

>> Eril formu -tore ile biten çoğu ismin dişil formu -trice ile biter:
ambasciatore : ambassador : erkek büyükelçi – ambasciatrice : ambassador : kadın büyükelçi
attore : actor : erkek oyuncu – attrice : actor : kadın oyuncu
autore : author : erkek yazar – autrice : author : kadın yazar
direttore : director, manager : erkek yönetmen – direttrice : director, manager : kadın yönetmen
imperatore : emperor: imparator – imperatrice : empress : imparatoriçe:
pittore : painter : erkek ressam – pittrice : painter : kadın ressam
scultore : sculptor : erkek heykeltıraş – scultrice : sculptor : kadın heykeltıraş
scrittore : writer : erkek yazar – scrittrice : writer : kadın yazar
senatore : senator : senatör – senatrice : senator : kadın senatör

>> Ancak, dişil karşılığı -essa ile biten aşağıdaki eril isimleri unutmayın:
dottore : doctor : erkek doktor – dottoressa : doctor : kadın doktor
professore : teacher : erkek öğretmen – professoressa : teacher : kadın öğretmen

1.2.3 Number (Sayı)

Cinsiyetten farklı olarak, tekil veya çoğul (“sayı”) gramer kavramı İngilizce konuşanlar için sorun teşkil etmez. Bazen (İngilizcede olduğu gibi) tekil bir isim, gramer açısından çoğul olması beklenen bir topluluğu ifade etmek için kullanılır. Örneğin “la gente : people : insanlar”. Öte yandan, İngilizcede ve Türkçede tekil olan bazı nesneler İtalyancada çoğul olabilir. Örneğin, “i capelli : hair : saç” ve çoğu makarna türü: “i cannelloni, le lasagne, gli spaghetti, le tagliatelle, i tortellini”, ki İngilizce veya Türkçe konuşan bir kişi bunları tekil olarak ifade eder. (“This spaghetti is delicious : Bu spagetti çok lezzetli”).

1.2.4 Common noun patterns (Yaygın isim kalıpları)

1.2.5 Other noun patterns (Diğer isim kalıpları)
1.2.6 Invariable nouns (Değişmeyen isimler)
1.2.7 Nouns with extremely irregular plurals (Son derece düzensiz çoğullara sahip isimler)


1.3 The article (Artikel)
1.4 The adjective (Sıfat)
1.5 Agreement of noun, article and adjective (İsim, artikel ve sıfatın uyumu)