10. Verbi riflessivi e reciproci (Dönüşlü ve işteş fiiller)
1-) Dönüşlü fiiller, öznenin kendisi veya kendisi ile ilgili bir eylemini tanımlar.
Purtroppo mi alzo sempre alle 3:30. Sono un panettiere.
Ne yazık ki, her zaman 3:30’da kalkıyorum. Ben fırıncıyım.
Bruno si sente un po’ male oggi.
Bruno bugün biraz hasta hissediyor.
2-) Dönüşlü fiiller ile dönüşlü zamirler mi, ti, si, ci, vi, si kullanılır.
Mi lavo le mani con il sapone.
Ellerimi sabunla yıkıyorum.
Come ti chiami?
İsmin nedir?
Anna si trucca e esce per incontrare gli amici.
Anna makyaj yapıyor ve arkadaşlarıyla buluşmak için dışarı çıkıyor.
3-) İşteş fiiller, iki veya daha fazla kişi arasında gerçekleşen bir hareketi tanımlar. Bu fiillerin şekli dönüşlü fiillerin aynısıdır.
Marta e Carlo si vedono ogni sabato. (=Marta vede Carlo e Carlo vede Marta)
Marta ve Carlo her Cumartesi birbirlerini görüyorlar. (= Marta Carlo’yu görür ve Carlo Marta’yı görür.)
Io e Claudia ci sposiamo a luglio. (=io sposo Claudia e Claudia sposa me)
Claudia ve ben Temmuz ayında evleniyoruz. (= Claudia ile evlenirim ve Claudia benimle evlenir.)
4-) Hemen hemen tüm İtalyan fiillerinin dönüşlü veya işteş bir formu olabilir.
lavare: Marco lava la macchina.
yıkamak: Marco arabayı yıkar.
lavarsi (riflessivo): Marco si lava con il sapone.
yıkanmak (dönüşlü): Marco kendini sabunla yıkar.
amare: Marco ama Giulia.
sevmek: Marco Giulia’yı sever.
amarsi (reciproco): Marco e Giulia si amano.
birbirlerini sevmek (işteç): Marco ve Giulia birbirlerini severler.
5-) Bir modal veya söyleniş tarzına göre (potere, volere, dovere, sapere, cominciare a, stare per, stare + gerundio, finire di) + bir dönüşlü veya işteş fiil cümlesinde, zamir fiilden önce veya mastar fillin sonuna gelebilir.
Domani mi devo alzare presto.
Domani devo alzarmi presto.
Yarın erken kalkmam gerekiyor.
Ti vuoi sedere qui?
Vuoi sederti qui?
Burada oturmak ister misin?
Sono le otto, Mario si sta per alzere.
Sono le otto, Mario sta per alzarsi.
Saat sekiz oldu. Mario kalkmak üzere.
Verbi riflessivi e reciproci (Dönüşlü ve işteş fiiller)
| alz-arsi | ||
| io | mi | alzo |
| tu | ti | alzi |
| lui/lei/Lei | si | alza |
| noi | ci | alziamo |
| voi | vi | alzate |
| loro/Loro | si | alzano |
Principali verbi riflessivi e reciproci (Başlıca dönüşlü ve işteş fiiller)
| abbracciarsi | divertirsi | sedersi |
| abituarsi a | farsi | sentirsi |
| alzarsi | impegnarsi | spazzolarsi |
| amarsi | innamorarsi | sposarsi |
| annoiarsi | interessarsi | svegliarsi |
| arrabbiarsi | lamentarsi | trovarsi |
| baciarsi | mettersi | truccarsi |
| chiamarsi | pettinarsi | vergognarsi |
| comportarsi | preoccuparsi | vestirsi |
| conoscersi | radersi | |
| dimenticarsi di | rilassarsi |